BENG: de nieuwe standaard
Sinds 1 januari 2021 is de nieuwe norm voor het bouwen Bijna Energie Neutrale Gebouwen (BENG). Er is afscheid genomen van de energieprestatiecoëfficiënt (EPC) en er gelden nieuwe eisen en een nieuwe bepalingsmethode.
Wet en regelgeving
Het vizier op ventilatie
Nederland heeft een flinke duurzaamheidsambitie: in 2050 moeten alle huizen in Nederland gasvrij verwarmd worden. Om deze ambities waar te maken gelden voor de nieuwbouw sinds 1 januari 2021 BENG-eisen. Het ontwerp van het ventilatiesysteem heeft invloed op alle drie de BENG-indicatoren. Vraaggestuurde en balansventilatiesystemen beperken bijvoorbeeld de energiebehoefte en het gebruik van primaire energie. Deze systemen ventileren automatisch wanneer bepaalde concentraties fijnstof of vocht worden overschreden. Daardoor blijft de lucht schoon en de energierekening laag.
Voorkom oververhitting
Aan de BENG-indicatoren is een comforteis toegevoegd, TOjuli. TOjuli stelt maximumeisen aan de opwarming van de woning in de zomer door zonlicht:
- Woningen met een actieve koeling - zoals airconditioning - voldoen aan deze comforteis. De energie voor koeling heeft echter wel invloed op BENG 1.
- Bij woningen zonder actieve koeling moeten extra maatregelen getroffen worden. Denk aan zonwering door overstekken en zomernachtventilatie.
Gezondheid
Vaak wordt er bij luchtverontreiniging naar buiten gekeken. Drukke kruispunten, snelwegen en fabrieken zorgen voor uitstoot van veel gassen. Maar in huis is de mens de grootste luchtvervuiler. Om een idee te geven: een mens produceert per uur ongeveer 30 gram vocht en 32 liter CO2. Bij inspanning zijn deze getallen veel hoger.
Een huis dat alleen geïsoleerd en verwarmd wordt, is ongezond. Er ontstaat schimmelvorming en bewoners krijgen last van concentratieproblemen, vermoeidheid en luchtwegklachten. Daarom is ventileren zo belangrijk.
Concentraties CO2 en fijnstof
In een gemiddeld huis zijn de concentraties CO2 en fijnstof vaak veel hoger dan buiten. De concentratie fijnstof in de Nederlandse buitenlucht bedraagt ca. 430 ppm, in gebouwen is een dubbele concentratie geen uitzondering. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) stelt voor woningen geen eisen aan de concentraties fijnstof en CO2; in Nederland wordt de ventilatiebehoefte berekend op basis van het aantal kubieke meters. Voor woningen wordt echter wel vaak een grenswaarde aangehouden van 1.200 ppm en vraaggestuurde ventilatie-units zijn zo afgesteld dat ze meestal ‘optoeren’ bij grenswaarden van 800 ppm.
Voor een gebouw:
- wordt de energiebehoefte in per vierkante meter bepaald (BENG 1). Dit wordt uitgedrukt in kWh per jaar
- wordt het fossiele (primaire) energiegebruik berekend (BENG 2). Dit wordt uitgedrukt in kWh per m² gebruiksoppervlak per jaar
- wordt het aandeel hernieuwbare energie uitgedrukt in een percentage (BENG 3)
Daarnaast is gelden er eisen voor de opwarming van gebouwen. TOjuli moet voorkomen dat gebouwen oververhit raken.
BENG in de praktijk
De drie BENG indicatoren hebben invloed op elkaar en bepalen samen hoe goed de woning functioneert. Onder BENG 1 zijn voornamelijk bouwtechnische aspecten opgenomen. Denk aan de isolatie, oriëntatie en luchtdichtheid van de woning. BENG 2 focust op installatietechnische aspecten. Een goede score op BENG 3 wordt behaald door veel hernieuwbare energiebronnen te gebruiken.
De indicatoren zijn niet los van elkaar te zien. Neem bijvoorbeeld ventilatie. De keuze voor het ventilatiesysteem heeft direct invloed op het energieverbruik en bepaalt daardoor de uitkomst van zowel BENG 1 als BENG 2. Wordt er gekozen voor zonnepanelen dan is dat gunstig voor BENG 3, maar de doorvoeren mogen geen koudebruggen veroorzaken (BENG 1). Dat zijn niet alleen ontwerpvraagstukken, minstens zo belangrijk is een goede uitvoering.
Wil je meer weten over de BENG en eisen die worden gesteld aan nieuwwoningen? In het Kennisdocument Bouw kan je er alles over lezen.
Veelgestelde vragen over BENG
BENG bevat strikte eisen, die zijn onderverdeeld in drie indicatoren: BENG 1, 2 en 3.
BENG 1 stelt een grens aan de hoeveelheid energie voor verwarming en koeling van een gebouw. Dat wordt berekend per vierkante meter gebruiksoppervlak, per jaar. Om hieraan te voldoen moeten gebouwen bijvoorbeeld compact, luchtdicht en goed geïsoleerd zijn.
BENG 2 bepaalt de hoeveelheid fossiele brandstof die een gebouw maximaal mag gebruiken voor verwarming, koeling, warm water en ventilering. Als een gebouw zelf duurzame energie opwerkt bijvoorbeeld door zonnepanelen kan dat worden afgetrokken van het totaal.
BENG 3 houdt in dat ieder gebouw minimaal een bepaald percentage van het totale energieverbruik moet duurzaam moet opwekken. Dit kan bijvoorbeeld door het installeren van zonnepanelen, een warmtepomp of een zonneboiler.
BENG 1 stelt een grens aan de hoeveelheid energie voor verwarming en koeling van een gebouw. Dat wordt berekend per vierkante meter gebruiksoppervlak, per jaar. Om hieraan te voldoen moeten gebouwen bijvoorbeeld compact, luchtdicht en goed geïsoleerd zijn.
BENG 2 bepaalt de hoeveelheid fossiele brandstof die een gebouw maximaal mag gebruiken voor verwarming, koeling, warm water en ventilering. Als een gebouw zelf duurzame energie opwerkt bijvoorbeeld door zonnepanelen kan dat worden afgetrokken van het totaal.
BENG 3 houdt in dat ieder gebouw minimaal een bepaald percentage van het totale energieverbruik moet duurzaam moet opwekken. Dit kan bijvoorbeeld door het installeren van zonnepanelen, een warmtepomp of een zonneboiler.
BENG is de afkorting voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Sinds 1 januari 2021 geldt voor alle nieuwbouw dat vergunningsaanvragen moeten voldoen aan de eisen voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Deze eisen komen voort uit het Energieakkoord en uit de Energy Performance of Buildings Directive (EPBD) van de Europese Unie. Het doel van BENG is om de CO2-uitstoot van gebouwen terug te dringen.
De energieadviseur controleert of constructies voldoen aan de BENG-eisen, en de kwaliteitsborger toetst de bouwkwaliteit aan de Wkb-eisen. De kwaliteitsborger houdt zich bezig met het algehele proces, en ziet erop toe dat de verwachtingen – zoals een veilig huis – worden waargemaakt. De energieadviseur is er als een soort extra check op een specifiek onderdeel dat in de bouw tegenwoordig heel belangrijk is: duurzaamheid. Dus de energieadviseur kijkt of de juiste systemen aanwezig zijn (zoals goede zonnepanelen en radiatoren), maar houdt zich niet bezig met de vraag of het ook goed werkt. Dat is de verantwoordelijkheid van de kwaliteitsborger.
BENG staat voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Vergunningsaanvragen voor nieuwbouw moeten vanaf 1 januari 2021 voldoen aan de eisen voor bijna energieneutrale gebouwen. BENG is onderverdeeld in drie indicatoren: BENG 1, 2 en 3.
BENG 1 stelt een grens aan de hoeveelheid energie voor verwarming en koeling van een gebouw.
BENG 2 bepaalt de hoeveelheid fossiele brandstof die een gebouw maximaal mag gebruiken voor verwarming, koeling, warm water en ventilering.
BENG 3 stelt dat elk gebouw minimaal een bepaald percentage van het totale energieverbruik duurzaam moet opwekken.
BENG 1 stelt een grens aan de hoeveelheid energie voor verwarming en koeling van een gebouw.
BENG 2 bepaalt de hoeveelheid fossiele brandstof die een gebouw maximaal mag gebruiken voor verwarming, koeling, warm water en ventilering.
BENG 3 stelt dat elk gebouw minimaal een bepaald percentage van het totale energieverbruik duurzaam moet opwekken.
